Bebeğimi Ne Zaman ve Nasıl Sütten Kesmeliyim? (Sinem Olcay)

BEBEĞİMİ NE ZAMAN VE NASIL SÜTTEN KESMELİYİM?

           ÇoÄŸu anne için bebeÄŸini ne zaman ve nasıl sütten keseceÄŸini belirlemek emzirmenin en zor yanıdır. Bebeklerin ne zaman sütten kesilmesi gerektiÄŸine dair farklı görüşler bulunmaktadır. ÖrneÄŸin, saÄŸlıkçılar emzirmeyi bırakmak için 2 yaÅŸ gibi ileri zamanları önerirken kiÅŸilik geliÅŸimi teorisyenleri en fazla 9-12 aylık döneme kadar emzirmeyi tavsiye etmektedir. Ayrıca, her bebek ve anne çiftinin kendine özgü ihtiyaçları bulunduÄŸundan sütten kesmenin ideal zamanlaması kiÅŸiden kiÅŸiye deÄŸiÅŸebilmektedir. Benim önerim bebeÄŸinizi ne zaman sütten keseceÄŸinizin kararını verirken hem anne olarak beklentilerinizi hem de bebeÄŸinizin fiziksel ve psiko-sosyal geliÅŸimini takip eden bir uzmana mutlaka danışmanızdır.

            Sütten kesmek için doÄŸru zamanı belirlemek bir yana, sütten kesme yöntemi olarak da size ve bebeÄŸinize uygun seçeneÄŸi bulmanız önemlidir.  Yüz yıllar boyunca sütten kesmeyle ilgili farklı yöntemler denenmiÅŸ ve geliÅŸtirilmiÅŸtir. Temelde iki çeÅŸit sütten kesme yöntemi bulunmaktadır: AZALTARAK SÃœTTEN KESME ve BÄ°R ANDA SÃœTTEN KESME

AZALTARAK SÃœTTEN KESME

          Emzirmeyi adım adım azaltarak ortadan kaldırmak modern kültürde en çok kabul gören sütten kesme yöntemidir. Bu yöntem ÅŸu ÅŸekilde iÅŸler: bebeÄŸiniz/çocuÄŸunuz günlük emzirmelerden herhangi birine ilgisini yitirdiÄŸinde o emzirmeyi atlamaya baÅŸlarsınız. Yani o emzirme vaktinde bebeÄŸinize meme vermek yerine, yaşına baÄŸlı olarak biberon vermeyi ya da baÅŸka bir yiyecek sunmayı denersiniz. Ä°lerleyen haftalar boyunca gün içindeki diÄŸer emzirmeleri de birer birer atlayıp biberon ya da baÅŸka bir yiyecekle deÄŸiÅŸtirmeye devam edersiniz. Bu ÅŸekilde adım adım bebeÄŸinizin anne memesini emme ihtiyacı azalır ve emzirme biter.

            Bu yöntem her ne kadar mantıklı ve uygulanabilir gözükse de baÅŸarılı olması iki ÅŸeye baÄŸlıdır: bebeÄŸiniz gün boyunca belirli vakitlerde emiyor olmalıdır ve emmek istemesinin tek sebebi açlık olmalıdır. ÖrneÄŸin, karnı acıkmasa bile sadece canı istediÄŸi için emen ve gün boyunca onlarca kez emzirdiÄŸiniz bir bebeÄŸiniz varsa bu yöntemin iÅŸe yaraması oldukça zordur. Bu yöntem, özellikle 1 yaÅŸ ve sonrası çocukların anne memesini bir tür rahatlama, gevÅŸeme ve zevk unsuru olarak kullandığı durumlarda o kadar etkin deÄŸildir.  Bir yaÅŸ ve üstü çoÄŸu çocuk, azaltarak sütten kesme sürecinde çok daha huzursuz ve meme konusunda çok daha talepkar hale gelebilmektedir. Emzirmeyi azaltarak sütten kesme yöntemi, daha çok bebeÄŸi 6-12 ay arası dönemde olan anneler kullanabilir.

BÄ°R ANDA SÃœTTEN KESME

             Bir anda sütten kesme yaklaşımı çoÄŸu toplumda bebekleri sütten kesmek için yaygın ÅŸekilde uygulanmaktadır. Bir anda sütten kesmek derken, tamamen anne sütüyle beslenen bebeÄŸi bir gün içinde yetiÅŸkin gibi beslemeye baÅŸlamak kastedilmemektedir. Genellikle bir anda sütten kesme yöntemi en az bir ve üstü yaÅŸlardaki, deÄŸiÅŸik yiyecekleri zaten yiyor durumda olan çocuklara uygulanır.

Ä°ÄŸrendirme (Aversion)

-Bir anda sütten kesmenin en sık kullanılan versiyonu anne memesinin tadını ya da görüntüsünü deÄŸiÅŸtirerek çocuÄŸu iÄŸrendirme yöntemiyle memeden vazgeçirmektir. ÖrneÄŸin; Meksika'da çoÄŸu kadın göğsüne kıvamlı kakao sürüp çocuÄŸa bunun 'kaka' olduÄŸunu söylemekte ve doÄŸal olarak 'kaka' yemek istemeyen çocuk kolaylıkla memeden uzaklaÅŸmaktadır. Yeni Gine'deki geleneksel toplumlarda ise kakao yerine memeye çamur sürerek sütten kesme yaygındır. 

Dünyadaki çoğu toplumda memeye aloe, acı biber, hardal hatta ketçap gibi çocuğa itici gelebilecek tatlar sürerek sütten kesme yöntemi uygulanmaktadır. Yine de batı toplumlarında özellikle 18. yüzyılın ortalarından sonra kötü tatlar kullanarak sütten kesmeye daha az rastlanmaktadır. Bunun sebebi batıda çoğu bebeğin 1 yaşını bulmadan emmeyi bırakıyor olmasıdır. Küçük bebeklerin anne memesine olan bağı daha zayıf olduğundan sütten kesmeye dirençleri de daha azdır. Daha önce belirtildiği gibi 6-12 aylık dönemdeki çoğu bebekte azaltarak sütten kesme yöntemi kolaylıkla işe yaramaktadır.

Ayrılma

-Bir anda sütten kesmenin yaygın şekilde kullanılan bir diğer versiyonu da ayrılma yöntemidir. Anne çocuğu birkaç günlüğüne babayla/bakıcıyla evde bırakır ya da büyükanneye/başka bir akrabaya gönderir. Bu yöntem endüstri devrimi öncesinde İngiltere'de ve Amerikan kolonilerinde oldukça yaygındı. Halen bazı batılı kadınlar bu yöntemle bebeklerini sütten kesmektedir.

Ayrılma yönteminde çocuğun hayatından hem anne memesinin sunduğu rahatlık hem de annenin yakında olmasının verdiği güven hissi geri çekildiğinden, bazı yaklaşımlar bu yöntemin çocuk için sakıncalı olabileceğini savunur. Oysaki uygulamada ayrılma yöntemiyle sütten kesilen çoğu çocuğun annesinin yokluğunda onu özlediğini ama uzun süreli bir üzüntü yaşamadığını gözlemlemekteyiz. Eğer annenin yokluğunda baba/bakıcı/büyükanne olması gereken duyarlı ve sevecen tavrı sergiliyorsa çocuk annenin özlemine rağmen günlerini sağlıklı ve mutlu şekilde geçirebilmektedir. Anne döndüğünde ise çocuk meme istese bile bu konuda o kadar kararlı ve ısrarcı olmamaktadır. Annenin emzirmeden kucakta tutma önerisini kalaylıkla kabul etmektedir. Çoğu anne zahmetli iğrendirme ve azaltarak sütten kesme yöntemlerine göre ayrılma yönteminin oldukça kolay, etkin ve sorunsuz olduğunu söylemektedir.

EÄŸer emzirmeye devam ettiÄŸiniz çocuÄŸunuzdan birkaç günlüğüne ayrılmanız gerekiyorsa mutlaka onu tanıdığı, bildiÄŸi, sevdiÄŸi kiÅŸilerle bırakın. Yanına mümkün olduÄŸu kadar çok tanıdık eÅŸya verin- bir battaniye ya da yastık, yumuÅŸak bir oyuncak ya da bebek, birlikte okuduÄŸunuz kitap, kendi resminiz, üzerinde sizin kokunuz bulunan bir eÅŸarp vb. Ayrılmadan önce çocuÄŸunuza ne kadar süre yanında olmayacağınızı anlatmaya çalışın: '2 gece bensiz uyuyacaksın. 3. gece yanında olacağım' gibi. ÇocuÄŸunuzla siz yokken ilgilenecek kiÅŸiyi çocuÄŸunuzun sevdiÄŸi yiyecekler, aktiviteler, tercih ettiÄŸi uyuma ÅŸekli konusunda mutlaka bilgilendirin. EÄŸer çocuÄŸunuz uykuya dalma yöntemi olarak emmeyi benimsemiÅŸ, gece boyunca da meme isteyen bir bebekse bakıcıyı bir ya da iki gece boyunca fazlasıyla zorlanabilecekleri konusunda uyarın.

ÖZET

İster azaltarak isterseniz bir anda sütten kesmeyi deneyin, sütten kesme sürecinde çocuğunuza mutlaka empatik davranmalısınız. Sütten kesme sürecinde çocuğunuza en az emzirdiğiniz dönemdeki kadar yakın olmayı ve sevgi göstermeyi ihmal etmeyin. Sütten kesme sürecinde de, diğer her konuda olduğu gibi, kendinizden emin olmanız çocuğunuzun size güvenmesini sağlamak için en önemli nokta olacaktır. Sınırları net şekilde belirleyin ve onlara sadık kalın. Tutarsızlığınız çocuğunuzun kafasını karıştıracak ve anksiyetesini yükseltecektir. Sütten kesme aşamasında tutarlılığın önemini bilmenize rağmen esnekliğin de gerektiğini unutmayın. Eğer sütten kesme çabanız çocuğunuzu gerginleştiriyorsa bu durumda planınızı değiştirmeniz en doğrusu olur: bir süre daha (günde bir ya da iki kez) emzirmeye devam edebilirsiniz. Çocuğunuz birkaç hafta/ay içinde gerginliğini atıp yeniden mutlu haline döndükten sonra sütten kesme onun için çok daha sorunsuz olacaktır.