Broşürler


Özgül Öğrenme Güçlüğü ve Tedavisi


OZGUL OGRENME GUCLUGU (DiSLEKSi)

 

Elif  iPEK

Cocuk Gelisimi ve Egitimi Uzmani

Beyin; hayranlik uyandirici bir yapi.

 

Hepimiz bilgisayarlara ihtiyac duyuyoruz artik. Zaman zaman ne kadar sasirtiyorlar bizi degil mi? birseyler yaziyoruz, ciziyoruz, okuyoruz, yukluyoruz, kucucuk bir bilgisayarin icine kocamaaan bir kutuphaneyi sigdirabiliyoruz, aradigimiz kelimeyi yaziyoruz ve en ucra koselerden bulup bize veriyor. Tek bir tus ile bilgiyi yazdiriyoruz, tikir tikir elimizde! Bilgisayarlarin beynimiz ornek alinarak tasarlandiklarini biliyor muydunuz? Bilgisayar ile bir islem yapalim. Yazi yazalim ornegin. Bu yaziya daha sonra ihtiyacimiz olabilir, o halde kaydedelim. Diledigimiz zaman uygun programi acip yaziyi tekrar bulalim, baskalarina postalayalim veya ciktisini alalim. Artik onunla isimiz bittiginde istersek silebiliriz. Tum bu islemleri bir de beynimizde inceleyelim.

Duyu organlarimiz ile bir cok bilgi elde ederiz. Izleriz, koklariz, tadariz, dokunuruz, duyariz. Bir klinige ilk kez gittiginizi dusunun. Sokagi, apartmani, kati gozleriz. Nerenin karsisinda, nerenin yaninda, kapida ne yaziyor, kapiyi acan kisi kim, iceride hangi islemler nasil bir sirayla yapiliyor, gittigimde nelere ihtiyacim oldu? Bilgisayara birseyler yazmak, yazilan bilgiyi kaydetmek gibi.  Bir sure sonra ayni klinige gideceginizde ilk  deneyiminizi hatirlarsiniz. Yani kayitli dosyayi acip yazdiginiz bilgiye tekrar bakarsiniz. Deneyiminizi hatirlayarak tum islerinizi kolaylikla, uygun bir sira ile yurutursuznuz. Bilgisayardan cikti almak gibi. Bilgilerinizi davranisinizla aciga vurmak.

Saglikli bir insanin, normal gelisim gosteren kisilerin beyni iste boyle calisiyor.

Peki ya Ozgul Ogrenme Guclugu olan bireylerde neler farkli?

Ozgul ogrenme guclugu oğrenmenin pek çok alanının etkilendiği karmaşık yapısal (nörolojik) bir durumdur. kalitim ve cevresel nedenlere bagli olarak olusur.

Ozgul ogrenme guclugu olan bireylerin zekalari normal veya normalin ustundedir fakat yazmayi ve okumayi zor ogrenirler Heceleyemezler. Harfleri ters yazarlar, karistirirlar(b-d, u-n, 2-5,…). Okurken kelimeleri yarim okurlar, uydururlar, Matematik calismalarinda zorlanirlar. +, - , x , : isaretlerini karistirirlar, carpim tablosunu ogrenemezler, sag-sol yonlerini ogrenemezler, vucutlarini uyumlu olarak kullanamazlar, cevreleri ile iliski kuramazlar…

Zeki olduklari halde, ilgilerini ceken konularda yaslarindan olgun konusmalar yaptiklari halde bu gibi sorunlar yasiyorlar. Peki ama NEDEN?

Disleksili kisiler duyu organlari ile bilgiyi alirken ve alinan bilgi beyinde anlamli hale getirilirken cesitli sikintilar olusur. Baktiklarini aynadan goruyormus gibi gorurler. Gorduklerini detaylandiramazlar boylece benzer seyler ayni gibi gorunur(b ve d harfleri gibi). Duyduklarini sirali bir sekilde takip edemezler. Yapacaklarinin sirasini karistirirlar, unuturlar, bilgilerini kaydedemezler. Bildiklerini tam olarak anlatamaz, yazamaz, cizemezler.

`cani isteyince yapiyor`

Disleksili cocugu olan aileler bu ifadeyi sikca kullanirlar. Cunku bu cocuklar/ gencler zekidirler ve bazi konularda cikis noktalari bulabilirler, cozume ulasabilirler. Oysaki merkezi sinir sisteminin isleyis bozuklugu olan Ozgul Ogrenme Guclugu yasayan kisilerin canlarinin istemesini beklemek ciddi bir zaman kaybi olusturur. Bu sorunun altindan kalkabilmek icin etrafli bir calisma gerekir. Uygun degerlendirmeler psikiyatrist ve psikolog tarafindan yapilip Ozgul ogrenme guclugu egitim uzmani tarafindan egitimsel terapiye baslanmalidir.

Baska bir sorun eslik etmiyor ise Ozgul Ogrenme Guclugunun tek tedavisi egitimdir.

Disleksili kisiler beyinlerinin bir kismini verimli olarak kullanamazlar. Bu durumda yetersiz alana egitim yoluyla uygun egzersizler verilerek sorun buyuk oranda cozulebilir. disleksili kisinin okumasi, yazmasi, matematik becerilerini kazanmasi saglanabilir.

Egitsel terapiden uzak gecen zaman disleksili cocuk ve gencler icin buyuk bir kayip, zarardir. Zeki olduklari halde bir turlu basariyi yakalayamayan disleksili cocuk ve genclere yardim etmek icin en kisa zamanda uzmanlara basvurmak gerekir.

 

 OZGUL OGRENME GUCLUGU TEDAVISI

7 yaşına gelen çocuklar okuma yazma eğitimine hazır oldukları düşünülerek okula kayıt edilirler. Kimilerinin küçük eksikleri vardır ve okuma yazmaya hazırlık çalışmaları döneminde kısa süre içinde bu eksiklerini giderirler. Bazı çocuklar ise ilgilendikleri konularda yaşlarından olgun yorumlar yapmalarına rağmen standart eğitimden yararlanamazlar. Okumayı, yazmayı, sayıları ve basit matematiksel işlemleri beklenen zamanda öğrenemezler. Bunun nedenlerinden biri Özgül Öğrenme Güçlüğü olabilir. Disleksi, Özgül Öğrenme Bozukluğu, Disgrafi, Diskalkuli gibi isimler ile de karşımıza çıkabılecek, öğrenmenin pek çok alanının etkilendiği karmaşık yapısal (nörolojik) bir durumdur. Disleksi, kalitim ve çevresel nedenlere bağlı olarak oluşur. Disleksili kişilerin zekaları normal veya normalin üstündedir fakat standart eğitim içinde kendilerinden beklenen başarıyı gösteremezler.

Özgül Öğrenme Güçlüğü olan kişiler;

# Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada güçlük çekerler.
# b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 gibi sayıları ters algılar; kelimelerdeki harfleri ya da sayıları karışık algılar, ve’yi ev; 3’ü E; 12’yi 21 olarak algılayabilirler
# Okurken kelime, hece atlarlar veya eklerler(`Ağaç tomurcuklanmaya başladı.` yerine `Ağaçlar tohumcuklanmaya başlar.` gibi)
# Hecelerin seslerini karıştırırlar ya da sessiz harflerin yerini değiştirirler, heceleyemezler

 # Sıklıkla yazım hatası yaparlar. Harfleri ters, kelimeleri eksik yazarlar, noktalama işaretlerine yer vermezler
# Konuşmaya beklenenden daha geç zamanda başlarlar ya da yetersiz konuşurlar(bazı harfleri söyleyememe, yanlış söyleme, kendisini tam olarak ifade edememe, anlam olarak yanlış kelimeyi seçme)
# yukarı, aşağı, sağ, sol gibi yön kavramlarını öğrenme ve kullanmada zorluk yaşarlar

# önce, sonra, dün, yarın gibi Zaman kavramları konusunda sorunlar yaşarlar
# Ellerini kullanmakta yetersizdirler, yazıları okunaklı değildir

# Sıralı verilen işleri sırasına uygun yapamazlar

 

Özgül Öğrenme Güçlüğünde Müdahale

               

             Beynimiz iki yarıküreden oluşur. Sol yarıküre yazma, heceleme, akıcı konuşma, aritmetik  gibi  alanlarda, sağ yarıküre ise görsel tanıma, yön kavramları gibi alanlarda etkinlik gösterir. Sağlıklı bireylerin beyinlerinin iki yarıküresi birbiri ile uyumlu çalışır çünkü yaptığımız hicbir etkinlik tek bir yarıkürenin işi değildir.  Özgül Öğrenme Güçlüğü olan kişilerde ise sol yarıküre işleyişinde sıkıntı vardır.

Kısacık bir yazıyı okuduğumuzu düşünelim. Sağ beyin yazıyı soldan sağa doğru, harfleri uygun sıra ile görmemizi, yazılı kelimeleri tanımamızı sağlarken sol beyin yazılı harflerin seslerini hatırlamamızı ve konuşarak ifade etmemizi sağlar. Tıpkı bir takım oyunu gibi. Disleksili kişilerin sol beyin fonksiyonlarında sıkıntıları olduğunu hatırlayacak olursak keyifli bir oyun izlemek pek mümkün olmaz. Sağdaki oyuncu topu soldakine atar, soldaki yakalayamaz veya soldaki oyuncu topu sağdaki oyuncuya atmak isterken hep yanlış yere atar. Böylece disleksili kişi pek çok beceride başarili olamaz.

Disleksiye başka bir durum(dikkat eksikliği, depresyon, obsesif kompulsif bozukluk vb.) eslik etmiyor ise tek  tedavi yolu eğitimdir.

Nasil bir eğitim?

Eğitim öncesinde disleksi riski taşıyan kişi psikiyatrik ve bazı psikolojik kontrollerden geçmelidir. Bu sayede disleksiye eşlik eden, tedavi gerektirebilecek başka bir durum olup olmadığı araştırılır. Eğitim, dislektik kişinin hangi becerilerde ne kadar başarılı olduğunu araştırmak ile başlar(okuması, yazması, okuduğunu anlaması, aritmetik becerileri). Böylece dislektik kişinin hangi becerilerde ne kadar destekleneceği, beyninin hangi kısımlarını ne oranda kullandığı, hangi alanların desteğe ihtiyaci olduğu, kişinin öğrenme stili, ilgi alanları belirlenir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda kişiye özel bir eğitim planı cıkartılır. Eğitim sırasında beynin sol yarıküresini geliştirici çalışmalar yapılırken iki yarıküreyi uyumlu kullanma çalışmalarına yer verilir.

 

Eğitim alirken nelere dikkat etmeli?

 Eğitim, Özgül Öğrenme Güçlüğü Eğitim Uzmanı tarafından  verilmelidir. çünkü bu apayrı bir eğitim dalıdır. Yanlış/uygun olmayan eğitim yöntemlerini kullanmak dislektik kişiyi depresyona sokabilir, zaman kaybettirebilir. Dislektik kişi verilen eğitim uygun olmadığı için ilerleyemez. çaba sarfeder fakat sonuç alamaz böylece başaramama duygusu yaşar, denemekten vazgeçer, öğrenmeye karşi olumsuz bir tavır geliştirir. Zeka olarak yaşıtlarından daha ileride olan ve doğru eğitim ile pek çok şeyi başarabilecek dislektik kişileri, yanlış eğitim  nedeni ile kaybetmek kaçınılmazdır. Bu durum ile karşılaşmamak için bahsettiğimiz belirtilerin bir veya birkaçının görüldüğü kişiler en kısa zamanda uzmanlara başvurmalıdır. Doğru müdahale ile dislektik kişiler kazanılabilir.

Dahiyim, Disleksiliyim!

                     Çalişmalarını yıllar sonra bile hayranlıkla takip ettiğimiz Einstein,  Leonardo Da Vinci, Walt Disney, Van Gogh, Tom Cruise, Robin Williams, Agatha Christie, Picasso, Edison’ un disleksili olduğunu biliyor muydunuz?

Hoscakalin…

 

 

Üye Ol

Ziyaretçilerimiz

www.pediatriportali.com sitesinin web hosting hizmeti natro - izgi Bilgisayar Sistemleri Ltd. tarafından sağlanmaktadır.
ocuk Doktoru - ocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı - Pediatri Uzmanı - ocuk sağlığı sitesi - ocuk doktorları - Pediatri - Pediatrist - Bebek