Çocuklarda Sindirim Sistemi Hastalıklarında Endoskopi Kullanımının Yeri ve Önemi

Çocuklarda   Sindirim Sistemi Hastalıklarında Endoskopi Kullanımının  Yeri ve Önemi

Dr Fatih ÃœNAL

Dörtçelik Çocuk hastanesi Çocuk Gastroenteroloji ve Beslenme Uzmanı /BURSA

Endoskopinin tanımına geçmeden önce, kısaca Latincede endo kelimesinin iç anlamından, oskopi ise  iç organların aletle incelenmesi anlamına gelmektedir. Gastroskopi ağızdan ışıklı bir aletle girerek yemek borusu, mide ve incebarsaklara kadar incelemeye, gerekli ise biyopsi ve müdahale yapamaya, yine   kolonoskopi ise makattan   ışıklı bir cihazla girerek kalın barsakların incelenmesine, biyopsi alınmasına ve gerekli durumlarda müdahale yapılmasına yarayan alettir.

Çocuk çocuklarda sindirim sistemi yakınmaları sık olarak karşımıza çıkmakta ve bu hastalıkların tanı ve tedavisinde endoskopi çocuk gastroenterolojide sanıldığının aksine daha sık olarak kullanılmaktadır.

 Ã‡ocuklarda tekrarlayan karın aÄŸrıları, kusma atakları, yutma zorluÄŸu, uzamış ishal atakları ( iki haftayı geçen ÅŸekilsiz, yaÄŸlı, pis kokulu, miktarı veya sayısı fazla olabilir), karında ÅŸiÅŸlik, sindirim sisteminden kanamalar ( hem ağızdan hem de makat bölgesinden kan gelmesi), büyüme ve geliÅŸme geriliÄŸinin olması gibi belirtiler bazen ciddi bir rahatsızlığın habercisi olabilir. Bu gibi durumlar karşısında hızlı bir ÅŸekilde tanı koymamız ve tedaviye yönelik çözüm üretmemiz gerekmektedir. Gerekli kan tetkikleri, ultrasonografik tetkikler ve radyolojik incelemeler yanında endoskopi ile de hem tanıya tanısal hem de tedavi edici giriÅŸimler yapabilmemizi saÄŸlar.

Sindirim sisteminin üst kısmından olan kanamaların en sık nedeni midede oluşan ülser kanamalarıdır. Ülser yoğun bakımda yatan hastada strese bağlı gelişebileceği gibi bazen de üst solunum yolu enfeksiyonunda kullanılan aspirin, ibuprofen, kortikosteroid gibi ilaçlar sebebi ile de olabilir, yine helikobakter pylori gastriti veya ülseri zemininden de kanamalar görülebilir. İnce barsağın başlangıç kısmından da ülserlere bağlı kanamalar görülebilir. Doğumsal damarsal malformasyonlar, hemanjiomlar ( sindirim sistemindeki gül lekeleri ) diğer üst sindirim sistemi kanamasının daha az karşımıza sebepleridir.

Üst solunum yolu enfeksiyonları sonucu öğürtü ve kusmalarla yemek borusu alt ucunda oluşan yırtıklar (mallry weis yırtıkları), gastroözefagial reflü hastalının yemek borusunda yapmış olduğu erozyonlar üst sindirim sistemi kanamalarının yemek borusuna bağlı sebepleridir.

Yine kanama pıhtılaÅŸma bozuklukları erken çocukluk çağında sindirim sisteminden kanamaya neden olabilir. Bu gibi durumlarda gastroskop ile inceleme yaparak kanamalı çocukta kanamanın yerini tespit edebilir ve endoskop yardımı ile aynı endoskopi seansında  gerekli müdahaleyi yapabiliriz.

Bazen de üst sindirim sistemi kanaması ciddi bir karaciÄŸer hastalığının kronik karaciÄŸer hastalıklarının ilk bulgusu olarak karşımıza çıkabilir.   Bu gibi durumlarda hastanın durumu stabilleÅŸtikten sonra hızlı bir ÅŸekilde yemek borusunda oluÅŸan varislere yönelik olarak giriÅŸimler yapmak hayat kurtarıcıdır. Siroz, kronik karaciÄŸer hastalığı, karaciÄŸere giden ve karaciÄŸerden çıkan damarda tıkanıklık gibi sebeplerle yemek borusu etrafında oluÅŸan varislerden oluÅŸan   kanamalar yaÅŸamı tehdit edip ani volüm kaybından ÅŸok ile çocuÄŸun ölümüne neden olabilir. Bu yemek borusundaki varisler tespit edilir edilmez gerekli uygun ortam saÄŸlanıp yemek borusu etrafındaki varisleri söndürmeye yönelik olarak bant ile varisler boÄŸulmalı eÄŸer o an için bant saÄŸlanamamış ise varisleri içine ve etrafına varis söndürücü (siklerozan madde enjekte) edilmelidir.

Uzamış ishale nedeni olan buğday unundaki gluten isimli proteine karşı alerji (çölyak hastalığı ) ve diğer incebarsak kökenli emilim bozukluklarının tanısında da endoskop ile alınacak biyopsinin patolojik incelenmesi tanı koydurucu özelliğe sahiptir.

Yine üst sindirim sisteminin incelenmesine yönelik olarak kullanılan gastroskop yemek borusundaki doğumsal ve sonradan oluşan darlıkların tespiti ve balon ile dilatasyonu (genişletilmesi) içinde kullanılmaktadır.

Çocuklar sık olarak etrafındaki cisimleri ağızlarına götürürler madeni bir para, toka toplu iğne, nazarlık bazen yüzük olabilmektedir. Bunları yatabilirler bunlar soluk borusuna kaçabileceği gibi sindirim sisteminin dar olan kısımlarında da takılı kalabilirler. Bunlar röntgen filmi ile görülebilirler sindirim sistemini terk edip etmedikleri takip edilmelidir. Eğer yemek borusu darlıklarından birinde takılmış ise acil olarak endoskop ile çıkartılmalıdır. Midedeki yabancı cisimler sindim sisteminin haraketleri ile sindirim sistemini terk edebilir eğer bu gerçekleşmiyor ve yabancı cisim midede kalıyor ise endoskopik olarak bu yabancı cisimler çıkartılabilir.

Bazen beslenme sorunu olan kistik fibrozis hastalığı, kanser, metabolik hastalık, nörolojik problemleri sebebi ile yutma problemleri yaşayan, beslenme yetersizliği ve kilo alım problemleri olan hastalara endoskop ile girilip karın ön duvarından açılan beslenme yolu ile hastanın beslenmesi başarı ile yapılabilmektedir.

Endoskopi alt sindirim sistemi hastalıklarının tanısında da kullanılabilmektedir. İnflamatuvar barsak hastalıkları ( ülseratif kolit ve chron hastalığı), polip ve soliter rektal ülserlerin tanısında alt sindirim sisteminden kanamaların yerinin tespitinde kullanılabilmektedir.

Kısaca özetleyecek olursak sindirim sistemi rahatsızlıklarının tespiti ve tedavisinde kullanılan   endoskopi eriÅŸkin gastroenterolojiden sonra çocukluk çağında da yerini almaya baÅŸlamıştır. Bursa Dörtçelik Çocuk Gastroenteroloji Bölümümüzde endoskopu tanısal amaçla kullanmamızın yanında yemek borusundaki varislere yönelik olarak bant ligasyonu ve/ veya sikleroterapi yapılabilmekte, yaban cisimleri gastroskop ile çıkartılabilmekte,   sindirim sisteminden beslenme desteÄŸi için perkutan endoskopik gastrostomi (endoskop ile karın duvarından eslemek için tüp yerleÅŸtirilmesi ) iÅŸlemleri ve alt sindirim sistemine yönelik kolonoskopik giriÅŸimler yapılabilmektedir.

Her şey yarınları emanet edeceğimiz çocuklarımızın iyiliği ve sağlığı için…

Hoşçakalın

Dr Fatih ÃœNAL