Broşürler


Besin Zehirlenmeleri


 
         Besin zehirlenmesinin nedeni; bakteriler, parazitler ya da virüslerle kirlenmi ş yiyecek veya içecek m addelerinin tüketilmesidir.  Yiyecek ve içecek maddelerinin görünü ş ü, tad ı ve kokusu etkilenmemi ş olabilece ğ inden, kirlenmi ş gibi görünmeyebilir. Ço ğ u g ıd a zehirlenmesi olaylar ı , hı zla ço ğ alan bakteriler yol açar. Baz ı bakterilerin say ıs ı , nem, yiyecek maddesi, s ı cakl ı k ve süre aç ıs ı ndan uygun ko ş ullar sa ğ land ığı nda, bir taneden milyonlara yükselebilir. Ne kadar fazla bakteri mevcutsa, hastalanma olas ı l ığı o kadar yükselir. Sa ğ l ı k Bakanl ığı verilerine göre her y ı l yakla şı k 5 milyon ki ş i g ı da zehirlenmesinden ma ğ dur olmakla birlikte, bunun sadece küçük bir az ı nl ığı doktora ba ş vurmakta ve zehirlenme nedenini tespit etmek için her y ı l 100.000’den az olay test edilmektedir. G ı da zehirlenmesi genellikle 1 ila 3 gün sürer; ancak, enfeksiyonun türü ve ş iddetine ba ğ l ı olarak bir haftaya kadar devam edebilir. Genellikle, enfeksiyondan sonra bir hafta içinde tam iyile ş me görülür.
ETKENLER BESİNLERE NASIL BULAŞIR?

                  Çevremizdeki ortam mikroorganizmalarla doludur. Sa ğ l ı kl ı kesim hayvanlar ı n ı n bağırsak sistemlerinde besin zehirlenmesi etkenlerinin bir ço ğ u bulunmaktad ı r. Kesim s ı ras ı nda küçük ve büyükba ş hayvan ve tavuk etleri bu barsak içeri ğ i ile az oranda da olsa bula ş maktad ı r. Benzer ş ekilde, pi ş irilmeden tüketilen meyve ve sebzelerin la ğı m sular ı ve hayvan gübresi ile bula şı , mikroorganizmalar ı n kayna ğı n ı olu ş turmaktad ı r.

                   
                    Baz ı Salmonella tipleri (Ör. Salmonella enteritidis, S. typhimurium) tavuklar ı n yumurtal ı klar ı n ı infekte edebilir. Bu tip hayvanlardan elde edilen, bozulmam ış normal bir yumurta Salmonella ile kontaminedir, iyi pi ş irilmeden tüketildi ğ inde veya yemeklere kat ı ld ığı nda salmonelloz olgular ı na yol açabilir. Yiyeceklerin ba ş tan mikroorganizmalarla kirlenmi ş olmalar ın ı n yan ı s ı ra, sadece insanlar taraf ı ndan ta şı nan baz ı mikroorganizmalar haz ı rlama a ş amas ı nda, mutfak çal ış anlar ı n ı n elleri arac ı l ığı yla yiyeceklere bula ş abilirler. Bunlar aras ı nda Shigella bakterileri ile bula şı c ı sar ı l ı k virüsü say ı labilir. Yine ayn ı mutfak gereçlerinin (b ıc ak, do ğ rama tahtas ı ) çe ş itli yiyecekleri haz ı rlamada kullan ı lmas ı , bunlar ı n birinde bulunan mikroorganizman ı n di ğ erlerine de bula ş mas ı na neden olmaktad ı r. Yiyeceklerin pek ço ğ u mikroorganizmalar ı  üremesi için uygun bir ortam olu ş turur ve oda ıs ı s ı nda bekleme s ı ras ı nda yiyecek içindeki bir bakteri birkaç saat içinde ço ğ alabilir.
 
BESİN ZEHİRLENMESİNE YOL AÇAN GIDALAR

Besin zehirlenmelerine en s ı k hayvan kaynakl ı çi ğ yiyecekler (et, yumurta, pastörize edilmemi ş süt, midye, istiridye) neden olmaktad ı r. Yine pi ş irilmeden yenen sebzeler ve meyveler ile bunlar ı n kat ı ld ığı so ğ uk yemekler ve salatalar da besin zehirlenmelerine kaynak olu ş turabilirler.

 
BELİRTİLER

En yayg ı n belirtiler, gastrointestinal sistemin (mide ve barsaklar ı n) iltihaplanmas ı nedeniyle kusma, kar ı n a ğ r ı s ı ve ishaldir. Ancak, baz ı g ı da zehirlenme türlerinde ate ş , d ış k ı da kan, kas zay ı flı ğı görülebilir. Kuluçka dönemleri de ğ i ş kendir. Baz ı g ı da zehirlenme türlerinde hastal ı k semptomlar ı birkaç saat içinde görülmekle birlikte, ço ğu nun geli ş mesi 12-48 saat al ır ve aniden ba ş lar.

 
NEDENLER

G ı da zehirlenmesinin en yayg ı n nedeni, kümes hayvanlar ı nda, pastörize edilmemi ş sütte, kı rm ı z ı ette ve i ş leme tabi tutulmam ış suda bulunan Campylobacter’dir. En yayg ı n ikinci tür ise Salmonella olup, pastörize edilmemi ş sütte, yumurta ve çi ğ yumurtal ı ürünlerde, ette ve kümes hayvanlar ı nda bulunur. G ı da maddelerinde zararl ı zehirler üreten Staphylococcus aureus, Clostridium perfiringens ve Bacillus cereus gibi bakteriler de vard ı r. Bunlar, hafif ila orta ş iddette ishale yol açarlar. Normalde bağırsakta bulunan baz ı bakteri türleri de g ıd a zehirlenmesine yol açabilir. Bu etkenler d ışı nda bula şı c ı sar ı l ı k (Hepatitis A) gibi hastal ı klar da yiyecek ve içeceklerle bula ş abilmektedir. Bakteriler, ellerden ve mutfak ekipmanlar ı ndan yiyecek maddelerine yay ı labilir. Baz ı enfeksiyon türleri ba ş ka insanlara da yay ı labilir. Dolay ı s ı yla, g ı da zehirlenmesine maruz kalan birinin ellerini dikkatle y ı kamas ı ve ki ş isel temizli ğ ine daha fazla özen göstermesi çok önemlidir. E ğ er ayn ı anda bir grup insan zehirlenirse, bulunulan yerdeki   İ l Sa ğ l ı k Müdürlü ğ üne haber

verilmelidir. Böylece, zehirlenmenin nedeni ara ş t ı r ı larak halk herhangi bir tehlike hakk ın da uyar ı labilir ve  g ı da güvenlik yönetmelikleri ihlal edilmiş se sorumlular hakk ı nda cezai takibat yap ı labilir.

 
TEŞHİS

Te ş his, belirtileri tan ı makla yap ı l ı r. Ayn ı yiyecek ya da içecek maddelerinden kullanan birkaç ki ş i varsa, te ş his kolayla şı r. G ı da zehirlenmesinin nedenleri ayr ı ca, d ış k ı örne ği nin laboratuarda incelenmesiyle de tespit edilebilir.

 
TEDAVİ

G ıd a zehirlenmelerinin tedavisi ortaya ç ı kan bulgulara göre de ğ i ş mektedir. İ shal veya kusma çok ş iddetli ise, vücut s ı v ı lar ı ve tuzlar ı n ı n (elektrolitler) kayb ı sonucunda dehidratasyon (a şı r ı su kayb ı ) geli ş ebilir. Bu amaçla al ı nan s ı v ı lar ı n içeri ğ i son derece önemlidir ve bir sa ğ l ı k kurulu ş una dan ış madan al ı nmamalı d ı r. Ayr ı ca ishal bulgular ı çok ş iddetli olsa bile ate ş veya d ış k ı da kan bulunmas ı halinde özellikle ishal kesici ilaçlar kullan ı l- mamal ı d ı r. G ı da zehirlenme olaylar ı n ı n ço ğ u birkaç gün içinde geçebilir. Ş iddetli vakalarda, baz ı bakteriyel enfeksiyon türleri için antibiyotik verilebilir. İ yile ş me süresi enfeksiyonun türüne, söz konusu ki ş inin ya şı na ve genel sa ğ l ı k durumuna ve di ğ er rahats ı zl ı klar ı n bulunup bulunmad ığı na ba ğ l ı olarak de ğ i ş ir.

İ shal ve kusma nedeniyle vücudun kaybetti ğ i su düzenli olarak al ı nan temiz içme suyu, suland ı r ı lm ış meyve suyu ya da aç ı k çay içilerek telafi edilmelidir.
   
İs hal süresince tüketilmemesi gereken besin maddeleri:

• Sebzeler,

• Meyveler ( ş eftali ve muz hariç),

• Kahverengi ekmek türleri (kepek, çavdar, vb),

• Bakliyat (mercimek, nohut, kuru fasulye, barbunya, vb),

• Süt,

• K ı zartma ve kavurma.
 
  A ş a ğı daki durumlarda t ı bbi tavsiye istenmelidir:

• Hastal ı k 3-4 günden fazla devam eder ya da genel durum kötüle ş irse,

• D ış k ı da kan varsa,

• Söz konusu ki ş i yaş l ı , bebek ya da hamile ise,

İ shalde sar ım s ı ya da ye ş ilimsi sümüksü yap ı varsa,

• Uzun süreli kusma varsa, d ehidratasyon (a şı r ı su kayb ı ) belirtileri (idrar miktar ı nda azalma, a ğı z ve bo ğ azda

kuruluk, aya ğ a kalkı nca ba ş dönmesi varsa.

 
HASTALIĞIN ÖNLENMESİ

G ı da zehirlenmesi riski, a ş a ğı dakilere uymak suretiyle dü ş ük seviyede tutulabilir:

• Yiyecek haz ı rlarken ve saklarken özen gösterilmesi,

• Zararl ı bakterileri öldürmek için etlerin buzlar ı n ı n iyice çözülüp pi ş irilmesi,

• Tüm yiyecek maddelerinin üstlerinin kapat ı lmas ı ve so ğ utulmas ı ,

• G ı da maddelerine dokunmadan önce ellerin y ı kanmas ı ,

• Salatalar ı n iyice y ı kanmas ı ,

• Pastörize edilmemi ş sütten, çi ğ yumurtadan ve az pi ş mi ş etten kaç ı n ı lmas ı ,

 
 

Üye Ol

Ziyaretçilerimiz

www.pediatriportali.com sitesinin web hosting hizmeti natro - izgi Bilgisayar Sistemleri Ltd. tarafından sağlanmaktadır.
ocuk Doktoru - ocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı - Pediatri Uzmanı - ocuk sağlığı sitesi - ocuk doktorları - Pediatri - Pediatrist - Bebek